U bent hier

profaanverkleringkerkBranst.jpg

goedkeuring kerkenbeleidsplan.jpg

 

Persbericht  08/03/2021

KERKEN BORNEM KRIJGEN DEFINITIEVE BESTEMMING VIA GOEDGEKEURD KERKENPLAN

Een toekomst voor de Vlaamse Parochiekerk’ was de titel van de conceptnota van 2011 van toenmalig Vlaams Minister voor Binnenlands Bestuur en Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois, die daarmee de uitdagingen voor de toekomst van de kerken bij alle steden en gemeenten op de kaart zette.

De laatste jaren is er dan ook al ontzettend veel veranderd in het kerkenlandschap. Onder andere de ontkerkelijking, de vergrijzing van het vrijwilligersbestand en de terugloop van het aantal mensen die deelnemen aan de vieringen noopten zowel de kerkgemeenschap, de gemeentebesturen, als de Vlaamse overheid om na te denken en wegen te zoeken naar een toekomst voor de vele kerkgebouwen.

Verloop proces

Sinds 2016 zijn zowel gemeente Bornem als de Kerkraad van Onze-Lieve-Vrouw aan de Schelde met de pastorale zoneploeg van Bornem/Sint-Amands met vrijwilligers, verantwoordelijken en begeleiders aan de slag gegaan om het kerkenplan vorm te geven. Daarbij werd uitgegaan van valorisatie, nevenbestemming of herbestemming van de kerkgebouwen. Valorisatie betekent dat een kerk gebruikt wordt voor de liturgie zoals haar oorspronkelijke bedoeling is, en daarnaast ook sporadisch wordt gebruikt voor een concert of een tentoonstelling enz.

Bij een nevenbestemming wordt het kerkgebouw nog steeds gebruikt voor de liturgie, maar heeft ze daarnaast een tweede permanente functie gekregen. Deze nevenbestemming moet waardig zijn, voor een langere tijd, sociaal breed gedragen en voldoende financiële middelen genereren die kunnen bijdragen aan het onderhoud en de exploitatie van het gebouw.

Indien zulke nevenbestemming niet gevonden wordt, kan men overgaan tot het zoeken of bepalen van een herbestemming waarbij het kerkgebouw door de bisschop aan de eredienst wordt onttrokken. Er vinden dan geen religieuze bijeenkomsten meer plaats. Het gebouw krijgt een nieuwe bestemming, die waardig en niet aanstootgevend mag zijn.

 

Om de haalbaarheid van de mogelijke bestemmingen te onderzoeken werden in 2017 stuurgroepen samengesteld met daarin verschillende personen zowel vanuit de gemeente, de kerkraad, de pastorale zoneploeg, de pastorale verantwoordelijken en kernvrijwilligers, de scholen, de plaatselijke verenigingen en doelgroepen. Deze stuurgroepen werden begeleid door Igemo.

In 2018 werd het kerkenbeleidsplan vastgelegd. Ingediende plannen tot valorisatie en nevenbestemming werden getoetst door de stuurgroep aan de vooraf bepaalde criteria en werden al dan niet weerhouden. Dit resulteerde tot een aangepast kerkenplan 2021. De bisschoppelijke goedkeuring van het vernieuwde kerkenplan werd op 5 februari 2021 gegeven. Op de agenda van de gemeenteraad van 9 maart 2021 staat de definitieve goedkeuring van het aangepaste kerkenplan geagendeerd.

 

Bestemming Bornemse kerken

Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk in Mariekerke: nevenbestemming als concertruimte en opnamestudio voor ‘CASCO Phil, the Chambre Orchestre of Belgium’.

Het gaat hier om ‘een nevenbestemming in tijd’ waarbij het kerkgebouw ter beschikking blijft van de parochie als eerste gebruiker en dit voor de eredienst in het weekend van de eerste en derde zondag van de maand.

Met deze nevenbestemming zal het kerkgebouw van Mariekerke niet alleen gebruikt blijven worden als kerk zijnde, maar ook grotere bekendheid genieten bij het brede publiek van Bornem en omstreken en in de culturele sector op zich. Daarmee is ook haar voortbestaan als toeristische trekpleister aan de Schelde gegarandeerd. De gemeente zal in overleg met de kerkraad en CASCO Phil zorg dragen voor een aantal noodzakelijke aanpassingen inzake sanitair, verwarming en akoestiek om het gebouw geschikt te maken voor de nevenbestemming.

 

Sint-Annakerk in Weert: herbestemming

De eerste keer kwam de stuurgroep Weert samen op 7 december 2017. Op 20 februari 2018 volgde een participatiemoment en hierna volgden nog 3 stuurgroepvergaderingen en 5 bijeenkomsten met toelichting naar aanleiding van ingediende voorstellingen tot nevenbestemming. Geen van deze voorstellen werd weerhouden. En op de laatste stuurgroepvergadering werd besloten dat de kerk van Sint-Anna in aanmerking kwam voor herbestemming via erfpacht of verkoop.

De pastorale zoneploeg heeft de bisschop gevraagd om de kerk aan de eredienst te onttrekken. Er werd afgestemd met de plaatselijke pastoraal verantwoordelijken om in oktober 2021 een laatste Eucharistieviering te plannen en omtrent 1 november de gedachtenis aan de overledenen van het afgelopen jaar plaats te laten vinden, waarna het decreet tot onttrekking aan de eredienst een feit zou zijn.

Hiermee hoopt de zoneploeg dat er nog een tijd van gewenning kan zijn en het samen verwerken en afscheid nemen van het gebouw als kerk. Die tijd is nodig, zeker daar er door de coronamaatregelen, nu geen vieringen plaatsvinden in de Sint-Annakerk.

Het spreekt voor zich dat deze beslissing voor de trouwe kerkgangers en bezoekers zeer ingrijpend is. Niet in het minst voor emeritus-diaken Hendrik Vermeeren en zijn trouwe medewerkers.

De Kerkfabriek Onze-Lieve-Vrouw aan de Schelde, die eigenaar is van het gebouw, heeft recent beslist over te gaan tot openbare verkoop van het gebouw en dit onder bepaalde voorwaarden, opgenomen in notariële akte. Het roerend religieus erfgoed zal via een inventarisatie en valorisatie herbestemd worden in andere kerken van de parochie en de regio. Hiervoor wordt een werkgroep opgericht.

 

Sint-Vincentius a Paulokerk in Branst: herbestemming als regionaal erfgoeddepot

De zoektocht naar ondersteuning, financiering en verwezenlijking van een regionaal erfgoeddepot zoals voorzien in het Vlaamse regeerakkoord gaat verder. Men verwacht vóór eind 2022 hierover definitieve duidelijkheid te verkrijgen via een onderzoek dat wordt gevoerd door Parcum, het door de Vlaamse overheid erkende expertisecentrum voor religieuze kunst en cultuur. In afwachting daarvan worden de mogelijkheden onderzocht om op korte termijn in de kerkruimte een deel van de bibliotheek van de Bernardusabdij te bergen, het archief van de kerkraad, alsook een deel van het gemeentelijk archief. De kerkfabriek gaat de kerk ook gebruiken als tijdelijk depot voor het religieus erfgoed dat komt uit plaatselijke kerken. De aanvraag tot onttrekking aan de eredienst is reeds ingediend, het bisschoppelijk decreet hiervoor wordt verwacht.

 

Sint-Stefaankerk in Hingene: nevenbestemming

11 maart 2021 staat er overleg gepland met de stuurgroep inzake het onderzoek naar nevenbestemming van de Sint-Stefaankerk en het daaraan gekoppelde restauratiedossier van de ‘oude kerk’.

 

Sint-Lambertuskerk in Eikevliet: nevenbestemming

8 maart 2021 is er overleg met de stuurgroep om het onderzoek naar eventuele nevenbestemming van de kerk verder te zetten.

 

Heilige Leodegarius en Onze-Lieve-Vrouwkerk in Bornem: nevenbestemming

Als titulaire kerk van Bornem blijft de Leodegariuskerk in gebruik voor de liturgie en de bedevaart van Onze-Lieve-Vrouw van de Krocht, maar zal ze ook gebruikt blijven worden voor nevenactiviteiten zoals nu al het geval is. Denk aan de concerten, projecten van de school (OLVP) die er plaatsvinden, de medische opvang tijdens de Dodentocht en lessen orgel van de Academie voor muziek, woord en dans.

In de toekomst zal in de kerk ook een semi-permanente tentoonstellingsruimte voorzien worden om Klein-Brabantse kerkelijke kunst te etaleren.

 

Sint-Bernardus-abdijkerk in Bornem: valorisatie

De abdijkerk is bestemd voor de liturgie en zal binnen de pastorale zone Bornem/Sint-Amands gebruikt worden om de ‘zondagsgemeenschap’ te herbergen. Alle zondagen wordt hier Eucharistie gevierd, maar is er ook ruimte tot ontmoeting, catechese en vorming, en projecten van diaconale aard.

 

Sint-Margarethakerk in Wintam: herbestemming

Deze kerk werd reeds aan de eredienst onttrokken en werd daarom niet meer in het kerkenplan 2021 opgenomen. Het traject van valorisatie en herbestemming van het roerend erfgoed loopt.